Tâm Phúc

Xã Hội Tự Giác

"Mấy lời tâm phúc ruột rà. Tương tri dường ấy mới là tương tri". (Nguyễn Du)

19:56:46 23/12/2020


Truyện Kiều có câu:

"Mấy lời tâm phúc ruột rà

Tương tri dường ấy mới là tương tri"

Tâm có nghĩa là tim, nơi bơm máu đi nuôi cơ thể, biểu tượng của sự sống, niềm tin, hy vọng, hoài bão, mơ ước. Nói ai là bạn tâm giao là người bạn hiểu được chí hướng hoài bão của nhau lắm. Tâm cũng là nơi trọng yếu, bị đâm thủng thì thập tử nhất sinh.

Phúc có nghĩa là bụng. Có khi nói người nào đầy một bụng chữ, ý nói nhiều kiến thức. Bụng cũng là nơi thể hiện sự no đói, hình tượng vật chất, thực lợi. Như vậy bụng thể hiện cho hiểu biết và tình hình vật chất tích luỹ nhiều ít. Đâm thủng bụng thì chưa chắc chết ngay.

Khi ghép hai từ Tim và Bụng lại thành Tâm Phúc lại ra nghĩa khác. Tra từ điển ra như sau: Tâm Phúc là người rất thân cận, có thể tin tưởng được. Nhưng thế là còn chưa đủ. Sự thân tới đâu để tin tưởng tới đâu dựa vào cái Hiểu (Tri). Hiểu chí hướng hoài bão (tâm), hiểu tri thức và tình hình nội tại (phúc) kĩ càng.

Thiên hạ tuy rộng lớn.

Nhân loài tuy đông đúc.

Dòi bọ đông nhung nhúc

Được mấy người tâm phúc?

Vì thế từ xưa tới nay, muốn chọc trời khuấy nước, việc đầu tiên phải làm của người làm tướng là thu phục tâm phúc. Trong quá trình này, không phải lúc nào cũng dễ dàng, Tư Mã Ý, Gia Cát Lượng, Tào Tháo, Lưu Bị, Tôn Quyền... cho tới ngày nay các anh chị chú bác cô dì ở trển cũng vậy cả. Bởi khi chủ nhân bị hại thì thường tâm phúc sẽ chết theo hoặc chết lây. Đôi khi chính tâm phúc lại là điểm yếu của chủ nhân.

Lựa chọn, đào tạo, uốn nắn và thử lòng tâm phúc luôn là một nghệ thuật khó nắm bắt nhất là khi tam cương ngũ thường đổ vỡ, lòng tin gần như chỉ còn là đồ phế thải.

Thật khó thay!

(David Nguyen, 07/01/2018)